Page 64 - Kijk op zijn omgeving

Pagina 62

weg geconcurreerd. Omdat de meesten van hen het vernieuwingstempo niet konden bijbenen,
vond Mansholt dat de gemeenschap ze met omscholing of een "boerenpensioen" uit hun
knellende bestaan diende te bevrijden.
"Velen van u zijn gevangenen op uw bedrijven," sprak hij ontelbare boerenvergaderingen toe.
Het zelfverkozen leefomstandigheden waren asociaal, om niet te zeggen achterlijk, en daarom
wilde Mansholt ze met zachte of desnoods harde hand richting industrie duwen.
Tot dan toe was zijn beleid beschermend - regulerend, maar Mansholt vond dat hij zijn boeren
te lang een hand boven het hoofd had gehouden. Bergboeren uit de Pyreneeën konden beter
met subsidies naar de steden worden gelokt, dan dat ze krampachtig met hun koetjes bleven
bijdragen aan de melkplas. Tegelijk zouden de sterke bedrijven de ruimte krijgen om
doelmatiger en dus goedkoper te produceren.
Maar: hoe efficiënter de landbouw, hoe groter de overschotten. Ter bestrijding van de plaag
van de overvloed - die geld verslindt en de openbare financiën zozeer belast dat de
belastingbetaler zich er steeds minder in kan vinden - zet Mansholt zwaar geschut in
Lopende ontginningswerken van bos en hei moeten worden stopgezet. Dat was punt 104.
En punt 105. Landaanwinningsprojecten in de kustgebieden die al in uitvoering zijn dienen een
niet - agrarische bestemming te krijgen. Vijfmiljoen hectare "marginale grond" moet uit de
productie worden genomen - een oppervlak zo groot als dat van Nederland en Luxemburg
samen. Wat moet er met de vrijkomende grond gebeuren? Die kan worden benut voor
industrie, de aanleg van productiebos of"de bouw van vakantiedorpen in landelijk gebied".
Volgens de boeren zal dit plan leiden tot een massamoord van miljoenen, als hij in staat gesteld
wordt de productie van levensmiddelen te beperken. Met de leugen van overproductie.
Er heerst honger in de wereld. Wanneer we raketten naar de maan kunnen schieten, kunnen we
ook melkpoeder naar de hongergebieden transporteren.
Een verslaggever van de Norddeutsche Rundschau meldde dat er vierduizend boeren uit het
land waren gekomen om met hoornen, bootsmansfluiten, trompetten, boe geroep en
spreekkoren tegen Mansholt te protesteren. Tweeënhalfuur lang schreeuwden ze hun kelen
schor om hem het spreken onmogelijk te maken. ''Bauemmorder. " werd er geroepen.
Geroepen. Op zijn werk kreeg Mansholt veel dreigbrieven, die hij voor Henny verborgen
wilde houden. Hij sprak er niet over, maar het greep hem enorm aan.
Waartoe waren de boeren in staat?. Mansholt voelde aan den lijve wat er gebeurde als je aan
de grondslag van het boerenbestaan morrelde. Wie een boer van zijn erf probeerde te slepen,
maakte oerkrachten los - daar was geen ontkomen aan.
"Vlaming en Waal, verenigd achter een thema dat de taal overstijgt, marcheerden ze naar
Brussel, gelijk op met boeren uit Holland, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en Italië,"
"Zij bekogelden winkels en Cafés met aardappelen en eieren, braken stoepen open en tramrails,
sloegen kiosken en telefooncellen kapot. "Hitler roeide de Joden uif' stond er op de
meegenomen borden, "Mansholt de boeren". Aan gene zijde van het politiek kordon
vergaderde de ministerraad die dag tot tien uur 's avonds door.
Geen van allen wilde de verantwoordelijkheid op zich nemen voor een zo onpopulair plan.
Welke politicus durfüe thuis te komen met de afspraak om zijn eigen achtertuin braak te
leggen?. En dan was er de lobby op hoog niveau van de voedselverwerkers, de Unilever en
andere grotere organisaties, die voorrekenden dat er ontslagen zouden vallen zodra de stroom
van gesubsidieerde overproductie opdroogde.
Mansholt kreeg een nacht de tijd om zijn voorstellen aan te passen, en de volgende morgen
gingen de ministers akkoord met de compromistekst. Zijn toekomstplan was gered, zij het in
een verwaterde versie. Van de punten !04 en !05, de beperkingen van de productie was niets
meer over. Sicco bewaarde ze in een map, bij de krentencommentaren over de veldslag van de
dag tevoren. NC1~ handelsblad voorspelde het nakend failliet van Mansholt landbouwbeleid.