Page 59 - Kijk op zijn omgeving

Pagina 57

Zeeuwen, Friezen, Groningers, Hollanders, Tukkers. AJ verging de rest van Het land,
Nederland zou in de Wieringermeer blijven voortbestaan. Ook een overtuigt n s b'er kreeg een
pachtakte in ontvangst, "Op voorwaarde dat je geen propaganda meer zult maken voor de n s
b" dat werd "afgesproken". Om de poldergemeenschap nog gemèleerder te maken werden er
ook uit Duitsland gevluchte joden opgenomen. Voor hen had de Directie een
voorbeeldboerderij opgezet, het Joods Werkdorp, bedoeld as opleidingskamp voor zionisten
die zich in Palestina wilden vestingen
Sicco Mansholt, die onder het kopje kerkelijke gezindte "geen" had ingevuld kreeg ook een
plek in de polder. Onkerkelijke rode boeren waren per slot van rekening ook een categorie.
Meteen na hun huwelijk in 1938 had hij zich in de drukte van het herwonnen boeren bestaan
gestort. In het woonhuis achter de keuken richtte hij een kantoortje in, deels voor de
boekhouding, deels voor het uitwerken van ideeèn. Hij was lid geworden van de s da p ,
en op het nieuwe land werd hij secretaris van de door hem opgerichte s da p - afdeling.
In Het Volk plubliceerde hij polemische stukken over landbouwkwesties, en tweemaal in de
week gafhij maatschappijleer aan de landarbeiders van Middenmeer, die hij wilde organiseren.
Hij zette zich in voor moestuintjes vaneen hectare per landarbeidersgezin, maar de leiding
ingenieur Smeding wilde voor dat doel nog geen meter van zijn polder afstaan.
Toen op 10 mei 1940 de Wehrmacht - karavaan van zijspannen en soldaten trucka binnentrok,
met de bedoeling er duizend jaar te blijven, ging Sicco's zorg meteen uit naar het Joods
werkdorp. De vraag was niet of hij iets moest doen, maar wat. Waar in het naakte land verstop
je onderduikers? Er stond nog geen boom. Het landschapsrelièf, voor zover je daarvan kon
spreken, beperkte zich tot de afwisseling maaiveld polderpeil. Alle kavels waren rechttoe
.rechtaan, met een grote afstand van elkaar de boerderijen - als makkelijk te visiteren eilandjes.
Tijdens razzia's in de polderdorpen verstopte Socco wel dertig ofveertig joden tegelijk.
Vaak dook hij dan zelf ook onder, zo dat zijn vrouw Henny er alleen voor stond..Soms was
Henny zo naar van angst dat zo overdag in bed bleef liggen. Ze was nooit gaan kijken waar de
geheime schuilplaats zich bevond, zodat ze die ook niet verraden kon. Zo had Socco het
bedacht. Halverwege het bieten veld had hij een kuil gegraven van vijftien bij vijfineter,
afgedekt met balken en stro en daarover weer teelaarde, die net als de rest werd geploegd en
ingezaaid. De ingang was een luik met zoden in de slootwal.
Sicco ontsprong keer op keer de dans; hij wist zich met een bedrieglijk gemak door het land te
verplaatsen. In het eerste oorlogsjaar verscheen hij in het Noord - Hollands Koffiehuis
tegenover het Centraal Station van Amsterdam, voor een ontmoeting met prof dr. De Quay
Die het na de oorlog tot minister - president zou brengen, was actief in de Nederlandse Unie,
het alternatief landsbestuur dat de Duitsers maar al te graag wilden gedogen.
Roerend in zijn koffie formuleerde De Quay zijn voorstel: of Sicco in de Unie de boerenstand
wilde vertegenwoordigen? "Maakt u zich geen illusies, professor," antwoordde hij.
" Elke politieke actie onder het toeziend oog van de bezetter loopt fout. Er is maar een keus:
het verzet.
Zonder dat Henny er notie van had werd haar huis , een overslag van bazooka's, landmijnen,
radio's blikken springstof, handgranaten.
Sinds Sicco zich met de gecombineerde wapen - voedseltransporten bemoeide liet hij zich
hellemaal niet meer zien. Toen haar man eens getooid met een breedgerande bril en een platte
pet op het erf was verschenen, had zijn vrouw hem eerst niet herkend, als de vader van zijn
gezin . In januari kwamen de eten slepers. Lopend uit Amsterdam, met lege karretjes, klopten
ze bij de boerderij aan. Henny gaf weg wat ze had, totdat er nauwelijks nog genoeg was voor
de onderduikers en haar eigen kinderen.
Op 14 April verscheen er een berichtje in de Wieringermeerbode: "Door de bevoegden
Duitschen militairen commandant is mij medegedeeld dat bij het optreden van terroristen of