Page 45 - Kijk op zijn omgeving

Pagina 43

En dan met grote gezinnen, vaak gemiddeld met acht kinderen. Velen stelden de vraag wat
werk is er voor onze kinderen. Zullen zij het beter krijgen, zullen zij ook als arbeider moeten
werken, en dan wel bij de boer zeven dagen in de week, zondags tussen het melken vrij.
Velen waren hun voor begaan naar Amerika, een land waar ze hun toekomst hadden gezocht.
Canada en Australiè vroeg om emigranten, volgens de voorlichting lagen daar mogelijkheden ,
ruimte en werk voldoende. De afstand was groot met achtien over de zee en dan stond men op
Canada en dan verder nog dagen met de trein.
Emigratie was aan de orde van de dag, zij die het over wogen en de ouders die hun kinderen
zagen vertrekken. Elkaar terug zien was onmogelijk die afstand was te ver.
Iedere een wist het de werkloosheid, de toenemende overbevolking, en dan het communisme
van Rusland, dat was altijd een groot land, en de verwachting was dat het communisme nog
wel eens naar het westen zou doordringen, en we wisten wat oorlog was. En Amerika en ook
Canada het waren landen zo groot met onbegrensde mogelijkheden.
De schaal vergroting ging door, steeds minder mensen zouden, met de technische ontwikkeling
werk vinden. De belastingverhoging van Lieftinck, de angst vaar de slechte toekomst van de
kinderen.
En de toenemende voorlichting van de overheid, en de voorlichting van de emigratiecentrales,
arbeidsburo's die propaganda maakten.
En dat was niet alles . Men las over volks verhuizing in de bijbel. Het begon al in Genesis 1,
vers 28. "En God zegende hen en zeide tot hen: Weest vruchtbaar en wordt talrijk; vervult de

aarde. " En in Genesis 17 vers 8: "En Ik zal u, en uw zaad na u, het land van uw
vreemdelingschappen geven, het gehele land Kanaän. En dan ook in Hebreeèn 13 vers
14:'Wantwij hebben hier geen blijvende stad maar wij zoekende de toekomstige."

De emigratie gedachte kwam het meest voor bij de leden van de Gereformeerde Kerk .drie
maal zoveel als de overige bevolking
Hendrik Algra hoofdredacteur van het Friesch Dagblad van 13 november 1952 hield de
lezers voor over emigratie. Hij was daar vlak voor, maar dan moet het om meer gaan als alleen
materiële lotsverbetering. Niet alleen pionier van de dollar maar ook pionier van Jezus Christus
wezen. "Overal gelden des Heren. beloften overal is een akker, en het zaad is het woord"
Algra waarschuwde de mensen en stelde de vraag: Elk moest hem bij het opstappen van de
loopplank maar afvragen: 'Wat ben ik van plan met mijn geestelijke erfenis?"
En: "Is mijn hart wel zo vol van die aardse lotsverbetering?"
De kinderen zouden het beter krijgen als hun vader en moeder, zei zouden op de overkant van
de zee, hoe christelijk als ze daar waren, hun daar verder te leven, ze wilden het daar graag
maken, en ze hebben het daar gemaakt. In het begin onder moeilijke omstandigheden, vooral
de taal, op school had niemand Engels geleerd.
Van de Gereformeerde Kerk van Haulerwijk zijn ongeveer 20 gezinnen vertrokken, Van de
Gereformeerde kerk van Tjemarum gingen 167 belijdende leden. Uit de hoek Noord - West
Friesland zijn veel vertrokken, de meesten naar Canada.
.Op zondagmiddag na de kerkdienst, voor hun vertrek werd afscheid genomen. De dominee
sprak enkele woorden. Gezongen werd Psalm 134, vers 3. ''Dat 's Heren zegen op u daal.
Zijn gunst uit Sion u bestraal. Hij schiep 't heelal, zijn naam ter eer: looft, looft dan aller
heren Heer."
Het ging vaak met tranen en twijvels, vooral de naaste familieleden.
Mijn zuster en haar man en tien kinderen namen in 1951 afscheid, mijn moeder was al
overleden, dat mijn vader zei, die zien we nooit meer
De meesten gingen met de boot, en die had achttien dagen varen, dat was een lange reis,
vooral als de zee onstuimig was. Mijn zuster en haar man en de kinderen gingen met het
vliegtuig, dan was je zeven uur in Canada. Wat je in het vliegtuig ( en dat was maar weinig)