Page 13 - Stukjes in de Saskemare

Bewijding Beneden Haulerwijk

De eerste Canadezen

In de eerste helft van april 1945, toen we dus nog onder het Duitse regiem leefden, waren er
geruchten dat sommige mensen Canadese militairen hadden gezien. Maar je kwam niemand tegen
die ze zelf hadden gezien.

Op vrijdag 13 april omstreeks het middaguur was het dan echt zo ver. Wij, bewoners van het
toenmalige meestershuis naast de christelijke lagere school, waren bezig met ons middagmaal. We
zaten met ons drieen aan tafel, vader, moeder en ik. We waren juist begonnen aan het dessert:
roggepap, zo dik dat je er met de zelfgemaakte bietenstroop je naam bovenop kon schrijven. Zo'n
stijve massa kon je het beste eten met een vork. In die tijd was het toch best wel lekker, hoor.

Op dat moment hoorde ik ineens het geronk van naar ik dacht meerdere auto's. Het geluid kwam via
ons achtererf vanaf de Haulerweg, die thans Kruisweg heet. Een auto op de weg was in die tijd toch
nog wel iets opvallends. Dat gold zeker in dat laatste ooriogsjaar. Ons achtererf grensde aan de
Haulerweg waariangs verderop alleen nog maar weilanden lagen. Daarover droeg het geluid van de
motoren ver.

Vanaf mijn plek aan tafei had ik het zicht op de toen nog aanwezige ophaaibrug over de vaart. Ik zag
dan ook als eerste de drie of vier betrekkelijk kleine gevechtswagens bij het huis van het
brugwachtersgezin Albert en Loltje Elzinga de hoek om komen. "De Canadezen!, daar zijn ze," riep ik.
Er was immers al enkele dagen sprake van dat die in de buurt zouden zijn.
Meteen daarna herstelde ik me zelf: "O nee, het zijn SS-ers!" Wat was het geval? Voor op de eerste
wagen stond 44 geschilderd in zulke hoekige cijfers dat ik die even aanzag voor SS.

Welk huis het was in mijn gezichtsveld dat ben ik kwijt, maar binnen enkele minuten, nog voor dat er
een van de buurtbewoners naar buiten was gekomen, stak iemand al een rood-wit-blauwe vlag uit het
bovenraam.

De eerste gevangenen

Intussen reed een van de Canadese voertuigen de brug over om meteen daarna linksaf te slaan en
langs de overkant van de vaart in de richting van de nu niet meer bestaande zuivelfabriek te gaan. Al
heel snel kwam hij terug. Niet alleen omdat dit een doodlopende weg was, maar omdat de inzittende
soldaten een groepje - ik geloof dat het er vier waren - landwachters hadden bespeurd die argeloos,
zich van geen gevaar bewust, vanuit de Biskop aan waren komen fietsen. De Canadezen aan de
overkant van de vaart reden langzaam met hen mee, hun boordwapen - dat zal een mitrailleur
geweest zijn - voortdurend op de landwachters gericht, die aan onze kant van het kanaal reden.
Laatstgenoemden aarzelden steeds meer naarmate ze dichter bij de overige Canadese wagens
kwamen, die nog voorde brug stonden.
Daar aangekomen werd de landwachters duidelijk gemaakt dat ze hun geweren van de rug moesten
halen om die, net als hun fietsen, op de grand neerte leggen.
Ach, hoe snel veranderden zij op dat ogenblik in mijn ogen van gevreesde kereis in zielige jongens,
zoals zij daar met hun rug naar de vaart, de armen omhoog, voor het huis van Albert en Loltje
stonden.
Het is me ontgaan wat er tenslotte met hen gebeurd is. Hebben de Canadezen hen meegenomen?

N.S.B.-ers aan de schandpaal
Later op de middag, toen de Canadezen verder getrokken waren, liepen er ineens een aarrtal
gewapende Haulerwijkse mannen in blauwe overalls rond. Om hun linkerbovenanm droegen ze een
oranje band met daarop de letters BS. Ik hoorde dat die stonden voor Binnenlanndse Strijdkrachten.

Intussen hadden zich op dezelfde plek bij de brug een grote groep buurtbewoners verzameld. Voor mij
en tai van andere jongens was het heel interessant om al de commentaren van iedereen aan te horen.

Het alier-boeiendst was een grote platte wagen waarop een aantal NSB-mannen te kijk was gezet.
Daartussen een vrouw, Richt, de echtgenote Wiebe van der Wlei. Wiebe, die samen met zijn broer
Sikke, eigenaar was van de bakkerij op diezetfde hoek bij de brug, ging vrijuit, maar Richt had zich de
woede van de buurt op de hals gehaald doordat ze nogal schaamteloos tijdens de bezettingsjaren had