Page 115 - Stukjes in de Saskemare

HAULERWIJK BENEDEN

De vaart naar de Venen.
Hoe gaat het verder met ons dorp Beneden Haulerwijk
Tjaerd van Aylva maakte niet zoveel haast met het graven van de dwarsvaart, de vaart zoals
we die nu nog hebben. Daardoor ging het ook niet zo snel met de afvoer van de turf.
De oorzaak hiervan was dat er nog geen overeenkomst tot stand was gekomen over het
gebruik van de Bakkeveenstervaart.

Een overeenkomst tussen de eigenaren van de venen te Haule en de eigenaresse van
Bakkeveen, barones Johanna Wilhelmina thoe Schratenbach, over de uitvoer van de turf
uit de Haulervenen door haar vaart en ook het verder graven van een dwarsvaart.

Op 25 Juni 1756 werd er een overeenkomst getekend door de eigenaars van de Hauler venen
en de eigenaresse van Bakkeveen barones thoe Schratenbach.

Aangenomen wordt dat op 25 Juni 1756 ons dorp is ontstaan.

Men begon nu bij de Kromten de vaart verder te graven naar het Oosten, al naar gelang de
vervening vorderde. Om de 200 meter werd er een wijk gegraven naar het veen, deze wijken
liepenzowel zuidwaarts als noordwaarts.

(Misschien zorgt Plaatselijk Belang er nog eens voor dat er naambordjes bij alle 16 wijken
komen , en dan wel graag Fryske nammen ).

Het was hier een grote heidevlakte, met het graven van de vaart gingen ze op de Norgertoren
aan.Maar volgens mij gingen ze pas bij de 4e bocht op de Norgertoren aan.
In 1759 werd er al turf gegraven langs de Vrouwenwyk, later heette deze wyk de
Knipsleatswyk.
Het heeft jaren geduurd voordat men in Haulerwijk Boven was. Waarom ?

Op April 1765 overleed te Leeuwarden Prinses Maria Louise. (Marijkemoei)
In dit zelfde jaar werd hier bij de Kromten volgens de muurankers een herberg gebouwd met
denaam "Het Hoekhuis " en daar tegenover een boerderij.
De herberg is later uitgegroeid tot Zuivelfabriek en vervolgens tot Wafelfabriek.
De boerderij is in 1952 afgebroken, de laatste bewoners Stoffer en Griet Veenstra zijn
geemigreerd naar Canada.
De eerste maanden van het jaar 1767 tot half April werden gekenmerkt door felle koude en
zeer strengen vorst met veel sneeuw. ( dus hetzelfde weer als we nu hebben )

In het jaar 1770 werd er Openbaar onderwijs gegeven op de eerste school te Beneden
Haulerwijk. Wie toen schoolmeester was is niet bekend.
Deze school stond later naast de Zuivelfabriek.
In Boven Haulerwijk kwam er pas in 1829 een eerste Openbare school,dat was bijna 60 jaar
later. Het hoofd van deze school was meester Jan Willem Zuidema, geboren op 20 december
1805 te Zuidbroek en overleden op 11 oktober 1875 te Haulerwijk.

R Reinders wordt vervolgd.