Page 114 - Stukjes in de Saskemare

HAULERWIJK BENEBEN

Nu ons dorp Haulerwijk Beneden (sinds 1954 Waskemeer ) dit jaar 250 jaar bestaatwilik
u laten lezen hoe ons dorp tot stand kwam.
Tussen de Haule en wat nu het Mandeveld is, dat was voor eeuwen een woest en een
onbegaanbaar gebied met veel poelen. Het Haulerveld ( het veen ) behoorde toe aan de Hauler
boeren. Maar als het veen werd ontgonnen moest er voor de afvoer van de turf een kanaal
worden gegraven. Het heeft nog wel 50 jaar geduurd voor dat deze vaart er kwam.

Op 7 februari 1649 is er een contract tot stand gekomen, waarin was vast gelegd dat door de
venen van Bakkeveen en naar de Haule een vaart zou worden gegraven van "30 houtvoeten
wijd"
In September van dat zelfde jaar werd met de toenmalige eigenaren - de Haagse koopman
Passchier Hendriks Bolleman en c.s. - overeengekomen, het bevorderen van goede
afvoerkanalen.

De vaart begon bij hetriviertjede Drait (in Drachten ) en liep oostelijk uit in de Dwarsvaart.
In 1656 wilden de bewoners van Ureterp, Frieschepalen en Bakkeveen de vaart verlengen .
Hier werd al turf gemaakt en voor de afvoer was de vaart onmisbaar.

Op 2 april 1658 werd Douwe van Aylva c.s., eigenaars van Bakkeveen vergunning verleend
een vaart naar Bakkeveen te graven. De vaart kwam later in handen van Sjoerd van Aylva en
na zijn dood, werd zijn zoon Tjaerd de eigenaar van de vaart.
Ongeveer 40 jaar later in 1698 is de vaart gereed gekomen tot aan de Mandewijk.
Toch zou het vanwege de omvangrijke turfgraverij van Bakkeveen nog tot 1713 duren
voordat wij iets vernemen dat op een begin van Ooststellingwerf wijst. De verveners moeten
eerst in het bezit komen van de veengronden.

Op 25 maart 1713 werd een akte ondertekend, die luidt :
Jelle Jans nu wonende tot Met - huisen onder Oosterwolde en de Hoogh Welgeboren Heer
Tjaerd van Aylva oud Grietman van Dantumadeel, als Eijgenaar van Backeveen, bekennen
enverklaren over het aansteken van Hauwelerveen tot desselfs plaetse aldaer behorendeen
tegenwoordigh bij zijn zoon Jan Jelles wordende bewoont en gebruikt, met alkanderen te
hebben geaccordeert :

Ten eersten sal deHeer Requireerde gehouden wesen een navigabele Scheepsvaart uit de
Backeveense vaert, omtrent Zuidwaerts op nae Donckerbroek en Haule toe, soo verre het
veen strekt tot aan de vaste grondt voor de eene helft in die soogenaemde vier roeden
Femmegien Geerts en haere kinderen competerende en voor de andere helfte in des
Requirants daer aen gelegene Veen te laten graven.

Ten tweden sal de Heer Requireerde verpligt sijn uit desen te makene vaert van derselven
Chruijmte ( Kromten ) omtrent Oostwaerts op nae de rojende van de Scheijd gruppels halff in
des Requirants veene, een bevaerbare en goede dwers vaert, soo verre des selfs veene strekt,
te doen graven en subc beide voor den eersten October 1713, enz. enz.

Met deze dwarsvaart ,werd de vaart door ons dorp bedoeld,

RReinders wordt vervolgd.