Page 39 - _R. Reinders Oorlog Waskemeer

'Polizei-Standgerichte'
De Duitse machthebbers reageerden' met de instelling van 'Po-
lizei-Standgerichte', die in totaal 116 doodvonnissen zouden vel-
len. In Groningen arriveerqe daarvoor speciaal dr. Wendt, een
SS-rechter uit Hamburg. De Nederlandse Raad van het Verzet
laat na een bijeenkomst op zondag 2 mei '43 weten:
"Wij rekenen er op, dat iedere Nederlander zijn plicht doet.
Aanbevolen maatregelen:
l. Iedereen weigert een oproep zich in krijgsgevangenschap te
begeven. ,
2. Wie met de vijand heult pleegt landverraad.
3. Staking bij spoorwegen, waterwegen, landwegen en PTT.
Geen krachtstroom leveren aan grote bedrijven.
4. Terreur tegen NSB-ers en meewerkende ambtenaren, die zich
onverhoopt toch melden en...vernieling van ambtelijke gege-
v e n s ."
Een statement met élan... De stemming moet op die bijeenkomst
optimaal zijn geweest, immers...de illegale werkers zagen hun
eigen strijdbaarheid opeens weerspiegeld in de houding van de
grote volksmassa's.

De uitwerking
Op maandag 3 mei deelt Haster aan zijn chef Hans Albin Rauter
mee, dat in overeenstemming met de raskenmerken van de Frie-
zen de staking in Friesland twee dagen later was begonnen en
daar in particuliere bedrijven nog doorging. Met dit laatste wer-
den de boeren en de zuivel bedoeld.
Op dinsdag 4 mei rapporteert Haster: "Met uitzondering van
friesland heeft men overal schoort schip gemaakt met de sta-
king." Uiteindelijk blijkt de hardste actie het optreden van ma-
joor Mechels in Trimunt (gemeente Marum) te zijn, waar zonder
enige vorm van proces zestien mensen worden doodgeschoten.
Als rechter Wendt klaar is in Groningen komt hij naar Leeuwar-
den omdat daar de staking toen nog doorging. Op 4 mei veroor-
deelt hij daar twee mannen ter dood: Dirk Fokkens, een boer uit
Niawier en Bauke de Vries, vrachtrijder in Oudega (W), die l68li-
ter melk van NSB-boeren in de sloot had laten lopen. Zij worden
diezelfde avond gefusilleerd op de schietbaan van het Kalver-
dijkje in Leeuwarden. Ook vallen er op '4 mei doodvonnissen voor
boerenknecht Harm Bos uit Westerbork en de Gorredijkster on-
derwijzer Jan Eisenga. Ze worden in de ochtend van woensdag 5
mei op het Kalverdijkje doodgeschoten. De lichamen van de
slachtoffers zijn nooit gevonden. Het enige positieve in die dagen
is overigens weL dat de krijgsgevangenactie, waar alles om be-
gonnen was, grotendeels mislukte.

(Bronnen: Dr. P.J. Bouman. 'De april-mei-stakingen van 1943', 1950.
Marinus Mijhoff. Den Haag. Ype Schaaf. 'Laarzen op de Lange
Pijp', 1994, Uitgeverij Van Wijnen, Franeker)