Page 61 - Stukjes in de Saskemare
P. 61
Het • Oude Leger °
We gaan deze keer even buiten ons dorp, de Schans en het Oude
Leger en de Galgeberg lagen toen nog in Donkerbroek.
Degene die dit stukje geschreven heeft was de heer H.J.Popping
te Oosterwolde, amateur-archeoloog en boekhandelaar.
Voor ± 80 jaar.
A Onder Donkerbroek, op de grens van Opsterland, een vierhonderd
meter ongeveer van de schans Breeberg verwijderd, ligt daar in
de heide een complex geweldige wallen. Het geheel maakt den
indruk een schans, een verdedigingswerk of een legerplaats uit
vroeger dagen te zijn.
Zijn deze wallen opgestoven, bestaan ze louter uit door den
wind opgejaagd stuifzand, of zijn ze door menschenhanden
opgeworpen ? Wij vermoeden, dat de oorsprong is geweest een
zandverstuiving; menschen hebben er verder aan gewerkt om er
een verschansing, een verblijfplaats of woonstede van te
maken.
Dit is reeds lang geleden, zeer lang geleden; en het eeuwen-
lang inwerken van de elementen heeft weer geheele brokken
vervormd.
" Het Oude Leger " zoo wordt in den volksmond deze schans
genoemd. Reeds op de kaart van Schotanus - Halma (1718) komt
ze voor als " oud .leger ", terwijl in dien tijd de nabije
schans Breeberg nog intact, in gebruik zijnd, verdedigings-
obj ect was.
Het was in den zomer van dit jaar (1919) , dat wij een onder-
zoekingstochtje maakten naar het " oude leger ".
We beklommen de wallen en genoten van het schitterende verge-
zicht over de wijde, wilde heide, de veenplassen, de huisjes
in de ontginningen daar in de verte.
Hier lag nog een heerlijk stuk oer-natuur. Dan daalden we af
naar het binnenwerk, en we zochten we zochten, omdat we
altijd zoeken in onze heiden, zoeken naar dieren, naar plan-
ten, naar steenen, naar scherfjes, deze laatste schijnbaar zoo
dood, zoo onbelangrijk, maar welke nietige voorwerpjes soms
zoo veel kunnen vertellen van het groote Leven zelf, van het
eeuwige worstelen, strijden op onze planeet.
En we zochten, omdat we voelden als bij intuitie : deze plaats
lag vroeger niet zoo verlaten als thans, hier hebben in mis-
schien meerdere tijdperken menschen geleefd, gezwoegd, hun
dagen doorgebracht in vroolijkheid of zorgen.
Er waren korten tijd geleden slooten gegraven langs de wallen;
de Leijdijk, die hier langs loopt, is voor enkele jaren opge-
bracht.
In en aan die sloot vonden we vele scherven van lichtrood
aardewerk. Het waren brokstukken van eigenaardige lage scho-
tels, van binnen geglazuurd, z.g. " jong goed ".
Vermoedelijk heeft het " oude leger " vroeger dienst* gedaan
als een voorwerk, toen in den tachtigjarigen oorlog en in
1672-1673 de schans Breeberg bezet is geweest, en waren de
scherven afkomstig van gebruiksaardewerk der soldaten.
R.Reinders wordt vervolgd.
