Page 88 - _R. Reinders Oorlog Waskemeer
P. 88
D~ Duitse soldaat is een week bij ons gebleven. Na een paJr dagen bleek dJt hij
niets VJn het NJtionJal Soci~,isme moest hebben. hij sprak daar vrij over toe hij
wist hoe wij over de oorl<;>g en het NationJJI Socialisme dachten . maar hij had
geen andere keus. Hij verte}qe ons 9at hij 30 jaar was en afkomstig was uit MJag-
denburg. Zijn vrouw' moest werken in een munitiefabriek in MJagdenburg. Het .-
overvliegen van vliegtuigen 's-avonds', klonk ons als muziek in de oren. maar hel ,
was voor hem eeI,l verschrikking. Hij dacht aan zijn v~ouw die in gevaar was omdat :;"
de munitiefabrieken een prooi waren voor de Engelse en Amerikaanse bommen- .::;
werpers. Uit foto 's bleek datl hlj in een korte tijd 'grijs teworden was . Wij raakten .;;
rondem :-~rt
zo vertrouwd met hem dat , 's 1 met de onderduikers uit de buurt
we avonds
,' ;',"l',
de tafel zaten. Toen hij weer weg moest. omdat zijn werk bij het neergestorte,J;~'
vliegtuig was afgelopen (hij had het wel zolang mogelijk gerekt) heeft mijn vader.•~~
. ,~
hem aangeboden. dat als hij j l in moeilijkheden kwam terug mocht komen en tO\~i
de bevrijding bij ons kon onderduiken. Hij;wist net zo goed als wij dat de oorlog.;jj.
niet lang meer kon duren. We hebben later niets meer van hem gehoord. .:.~~;
~.ii,~;,~~.
!',~ I \,
';d;;',
8Het was steeds de bedoeling yan de bezetter de bevolking gelijk te schakelen. Een
1) • ~-;:'.
van die middelen was de Arbeidsdienst Iedere man in
NClderiandse (NAD) . de ~~,
, ' ~\
leeftijd van 18 tot 25 jaar werd verplicht töt zes maanden arbeidsdienst. De Neder-$!'
-- ,. . "~\-'\'"
landse Arbeidsdienst was op Duits bevel gevormd met de Reichsarbeidsdienst inj f
. Duitsland als v~rbeeld. De animo ei voor Viel erg tegen. :~.1f~·
Wie in een NAD-kamp ging werken werd door velen als een slappeling",1f
beschouwd. Een soort samenwerking met de bezetter en de waardering~oor deg~:~.
nen die zich aanmelden was dlln ook nief groot. In Donkerbtoek net" ó"ver de gre~~N;
met Haule was ook een kamp gebouwd, door timrrierliedenuit de buurt. .<>~~
De mannen hadden het er n~"ét 'slecht. , ~lke nieu we lichting mocht de eerste vier:~~:
weken lang het terrein niet verlaten. Later werd voor een bezoek aan huis wel vriJ-~ë
af gegeven. zij het dat de tijd beperkt was. De kerkelijke kampbewoners konden ~~~.
op zondag naar de' herv9rmd~ of gereformeerde kerk in Donkerbroek en voor d,~y
rooms-katholieken kwam een pater. .De karppbewoners stonden 's morgens om :
zeven uur op en kregen ~ervolgens gymnastiek. Het werkpak bestond uit een kie!!~,
en een broek met koppelriem. Na het ~e:rk waren de jongens in uniform gekleed:).'
OverdJg gingen ze het veld:in om te werken. ze marcheerden dJn met een gladd_e.;~
: ., ,~~b
'\'
155 ;~!.
:.~~r:.
