Page 119 - _06_waskemeer_1984-1993 FB

De afstand en de 's winters vaak onbegaanbare TWINTIG PREDIKANTEN

wegen zouden daarvoor redenen kunnen zijn Toen de geineerite Haulerwijk op 15 april 1838
geweest. Ook is het mogelijk dat men bezwaar had
tegen de leer die in de Ned. Herv. kerken in Haule was gesticht, werd enkele jaren later besloten om
en Donkerbroek werd verkondigd. De samen- samen met Donkerbroek een predikant te
komsten werden gehouden in het huisje van Auke ber.oepen. De eerste predikant was ds. F. Strik, die
Rienks de Boer in wat nu Waskemeer heet. Als eind 1841 zijn intrede deed. Eenjaar later vertrok
voorganger trad een zekere Fedde· Riemsma op: die al weer. In die 150 jaar hebben twintig
een eenvoudige veenarbeider, die de Bijbel predikantei:i en t:w'ee hulppredikers op de kansel in
bestudeerde en over sprekersgaven beschikte. Haulerwijk gestaan. De Gereformeerde gemeente
Haulerwijk werd · verreweg . de langste periode

AFGESCHEIDEN gediend. door ds. G. 1Groot. Nibbelink, die .daar
maar liefst 33 jaar predikant was:. van 20 januari

Intussen vond in die tijd in het Groningse Ulrum 1895 tot 5 fe\Jruari 1928. Door zijn langdurig

o .i. v. ds. De Cock de zgn. "Afscheiding'' plaats. verblijf drukte ds. Groot Nibbelink, die een stoere

Velen waren het met ds. De Cock eens, dat de Calvinist was, , een duidelijk stempel op . die

Hervormde kerk van Gods Woord was afgeweken . kerkelij ke gemeente. Naar hem werd een straat
en dat men zich daarom van die kerk moest genoemd in Haulerwijk.

afscheiden. Er ontstonden toen op verschillende Na-oorlogse predikanten waren: D. Broer, J.
Nierop, J. van Wijngaarden, J. A. Kwast, H. J.
plaatsen "Afgescheiden Kerken", o.a. in Appelscha Nolles, K. H. Schuring en S. Feenstra, die sinds 31
in februari 1836. Vervolgens werd op 15 april 1838 augustus 1986 J1s predikant verbonden is aan de
ook iri Haulerwijk, waarschijnlijk door ds. De Gereformeerde gemeente Haulerwijk. De periode
Cock zelf, een "Afgescheiden Gemeente" gesticht. · tusseh ds. Schuring en zijn opvolger ds. Feenstra
Auke Rienks de Boer werd · in die geme~nte was de kortste vacature (slechts drie maanden) in
ouderling en Alle Aukes de Boer diaken.

Aanvankelijk nam de overheid forse maat- 148 jaar Gereformeerde Kerk Haulerwijk.

regelen tegen de Afgescheidenen. Op grond van een Inde periode van~s.J. Talsma(l851-1861)werd
oud artikel uit. Napoleons Strafwetboek, waardoor door Gereformeerde Haulerwijk op 4 december
samenkomsten van meer dan twintig personen 1853 het eerste kerkjé in gebruik genomen. Dat
verboden konden worden, werd scherp opgetreden stond in het huidige Waskemeer, op de plaats van
tegen samenkomsten van Afgescheidenen. Dat het huidige pand· P. W. Janssenweg 8. Het ·
ondervond toen ook de nog kleine gemeente van gebouwtje stond daar tor 1876, toen op de plaats il
Haulerwijk. In het Rijksarchief bevindt zich een van het huidige gebouw Pro Rege het tweede
proces ·verbaal, waarin de Grietman van Ooststel- kerkgeb?uw verr~~'.__ ___ _ .
lingwerf aan de Gouverneur (nu de Commissaris
der. Koningin) bericht, dat ds. De Cock op 15 april ZELFSTANDIG

1838 Haulerwijk heeft bezocht. Tot 1873 vormde Haulerwijk met Donkerbroek
·" Daarin meldde de Grietman (nu burgemeester), één Gereformeerde gemeente met één dominee en

dat ds. De Cock die ochtend al heel vroeg met een één kerke raad. Wel had . ieder een eigen kerk-

wagen ·van Andries Thiesinga vanuit Appelscha gebouw. De pastorie stond in die jaren in

naar Haulerwijk. werd gebracht, waar "deze De .Oonkerbroek. Al in 1855 ·.werd overwogen om er
Cock op die zondagmorgen voordemiddag ver- twee zelfstandige gemeehttn van te maken. Dat ·

scheidene ledematen in een vergadering aan- lukte toen nog niet, \omdat men blij kbaar '

genomen heeft, onder wie Foppe Hinkes Klooster terugdeinsde voor de finaQciële consequenties. In
uit Donkerbroek". "Omdat onze tipgever ons 1873 kwamec\lteçallesineènstroomversnelling. In
. onfuisth~ert ~oorgetf;;tïtwat betreft de pÎaàts waar . juni van datjaat werd besloten die combinatie op te
deze samenkomst in Haulerwijk zou worden heffen en dat elke gemeènte zijn eigen weg zou
gehouden, heb ik met twee veldwachters twee gaan. Van de kerkeraadsvergaderingen die vanaf
vergeefse reizen gemaakt oin bij die samen- . dat moment in Haulerwijk werden gehouden (de
komsten aanwezig te kunnen zijn. bat is dan ook eerste op 12juli 1873 ten huize van M. F. ten Hoor)
de reden, dat wij van di~ samenkomsten geen zijn alle notulen be~aard gebleven.

wettige bewijzen hebben", zo meldde de Grietman, In 1876 werd de bouw van een nieuwe kerk
die zich."genomen" voelde~ aan de Gouverneur. aanbesteed voor de som van f2.7 25,-. Het moet wel

"Ik vrees echter, dat het gemelde maar al te waar een primitief gebouw zijn geweest, want er lang
is en het laat zich aanzien dat in Haulerwijk en bijv. geen ~oer in en ook een orgel ontbrak. Tot
Donkerbroek De Cock nog '.meer verdeeldheid en 1931 heeft die kerk dienst gedaan. In datjaar werd
aanhangers zal maken dan hij reeds in Appelscha
heeft gedaan. Er zijn in Haulerwijk namelijk enkele . het huidige kerkgebouw aan de Hoofdweg-boven
veenbazen, die men er reeds enkele tijd van
verdenkt aanhangers van De Cock en zijn leer te in gebruik genomen. In december 1893 werd in
zijn. Voorzover ons bekend, hebben de Ned. Herv. goed overleg me't de kerkeraad van Donkerbroek
kerkeraden van Haule en Donkerbroek nog geen · de onderlinge grens tussen de beide gemeenten
bericht ontvangen, dat sommigen zich vah de Ned. _vastgesteld. Si.nds de scheiding in 1873 ontstond er
· nogal eens onenigheid over de vraag ofeen bepaald
gezin bij' Donkerbroek of Haulerwij k hoorde. '

Herv. kerk hebben afgescheiden", zo berichtte de De eerste twintig jaar, toen de Gereformeerde
Grietman. gemeente Haulerwijk nog een combinatie· me.t

Omdat de Afgescheidenen ondanks het verb'od Donkerbroek vormde, bedroeg het aantal leden
toch met hun samenkomsten doorgingen, werden · 425. Toen Ha ulerwijk zelfstandig werd, was het
sommigen van hen zwaar gestraft met boetes en
gevangenisstraf. Ds. De Cock moest van 28 · ledenaa ntal 240.in 1877. De meeste leden telde de
november 1834 tot 28 febru~ri 1835 in Groningen kerkelijke gemeente in 1942, nl. 1305. In 1986
waren dat er 1116.

zelfs gevangenisstraf ondergaan.

-94-