|
| BRUINE PAARD. |
|
Hoewel niet direct bewijsbaar is het vermoeden dat de bouw van het logement/cáfe
"Het Bruine Paard"dateerd van voor 1815
1904
Logement Café Brandsma thans het "Bruine Paard".
|
|
 |
Het logement/café is gesticht door Rienk Rienks Hof (de oude), deze overleed op
79 jarige leeftijd op 26 mei 1844. Hij was getrouwd
met Froukje Pieters Brouwer.
Op 14 mei 1846 werd door notaris Andrea te
Beetsterzwaag de akte verleden,
waaruit blijkt dat Sikke Joekes van der Mei ( geboren
10-12-1810 te Wijnjeterp) voor de som van
ƒ1.200,- eigenaar werd van "Het Bruine Paard".
Sikke Joekes trouwde op 29 maart 1835 in de
gemeente Ooststellinqwerf met
Aaltje Rienks Hof, deze was een kleindochter van de stichter van het "Bruine
Paard"
Op 20 maart 1896 werd het "Bruine Paard" verkocht
aan Pieter Kok, hij was getrouwd met Jantje Bron. Pieter Kok kwam door
verdrinking om het leven op 20-09-1896 te
Haulerwijk.
De weduwe Jantje Bron trouwde later met Rernmelt Brandsma, deze werd toen
herbergier.
De zoon van Pieter Kok en Jantje Bron, Lambertus Kok werd de latere
logement/caféhouder.
Het Bruine Paard had vroeger ook een doorreed, terwijl er voorts een winkeltje
in kruidenierswaren aan was verbonden.
In de herberg hing toen de volgende spreuk;
"Hier in het Bruine Paard kan iedereen logeren
Kooplui van de straat, maar ook wel edele heeren".
|
| |
|
|
| 1829 |
|
Het begin van het christelijke onderwijs. Ga naar Schalmei-site |
In
1830 kwam er een contract overeenkomst tussen de arbeiders en de
veenbazen.
De arbeiders moesten werken van zonsopgang tot des middags twee uur. De
verdiensten waren 60 tot 80 cent per dag. In de winter kreeg een gezin van 4 á 5
personen f. 1,50 per week van het Armenbestuur. (Dit was een grietenij
instelling).
De kinderen van 10 tot 12 jaar moesten in de zomer meewerken en verdienden
dan een paar centen. In de winter gingen de kinderen weer naar school. |
|
± 1910 |
|
Openbare
lagere school, met op voorgrond personeel v.l.n.r.
1. Anna Bies Handwerkjuf. 2. Juf Wietske Ritsema.
3. ? 4. Juf Nijenhuis 5. ? 6.
Meester de Jong |
| |
| VELDWACHTERS. |
|
1839. Veldwachters krijgen in grietenij Ooststellingwerf op kosten van de
grietenij-kas uniformen. Haulerwijk krijgt zijn eerste zijn eerste provisioneel
aangestelde veldwachter in 1842, met een jaarsalaris van f. 75,--. De eerste
veldwachter wordt J.H Bijmholt. |
| |
| Omstreeks
1841 wordt zondags in de kerk met de preek vele particuliere en
officiële bekendmakingen afgelezen. Na een besluit van de kerkeraad gebeurde het
aflezen nu door de schoolmeester buiten de kerk. |
| |
| BEGRAAFPLAATS |
|
De begraafplaats wordt aangelegd in 1847. De grond hiervoor wordt beschikbaar
gesteld door de heren van de Compagnons. (Compagnons waren de in streek
gevestigde veenbazen.) |
| |
1851. De grietenij wordt gemeente en de grietman wordt burgemeester, de
assessoren worden wethouders.
Op 28 augustus 1851 vergaderde de gemeenteraad voor het eerst.
De groei zet door, in 1856 zijn er 1631 inwoners, ook Haule groeide mee en
had 303 inwoners. |
|
|
1862 De vaart gaat in eigendom over van de Compagnons naar de gemeente Ooststellingwerf.
Beurtschipper Eise Hoekstra had een beurtdienst van Haulerwijk naar
Leeuwarden. In 1862 draagt hij deze dienst over aan Paulus Zeeman. |
| |
| DOORGRAVEN VAART. |
De provincie Drenthe wilde graag de vaart doorgraven naar Veenhuizen. De
provincie wilde graag een verbinding over water met Friesland.
Voorstanders van dit voorstel waren de gemeenten Norg en Ooststellingwerf,
ook het Plaatselijk Belang "Vooruitgang" zag er wel heil in om verbinding te
krijgen met Assen.
De provincie Friesland zag er geen heil en wilde geen geld beschikbaar
stellen.
De provincie Drenthe heeft toen grond gekocht op Friese bodem, vanaf de grens
met Veenhuizen tot aan de Rolpaal en heeft het laatste stuk vaart zelf gegraven.
|
|
± 1925 |
|
Het huis rechts is gebouwd door Sake Jans van der Wal en woonde er met zijn
gezin. Hij was boer schipper. Hij onderhield een beurtdienst met een schip op
Groningen. Het huis is gebouwd in 1911.
In het linksmidden zie je
de korenmolen van de gebroeders Foppen en Egbert van der Wal. Deze molen is in
1929 afgebroken en ergens anders weer opgebouwd.
In het linksmidden vooraan is het huis van Hinke van der Wal en Beitske Rooske.
Rechts zie je de boerderij waar destijds Hette Reinders en Ettina van Dijk
woonden.
Nadat de familie Hette Reindets was verhuist is de boerderij bewoond door Jan
Klooster en Jantje Borgers. Deze hebben later een nieuw huis gebouwd aan de
straatweg ongeveer in 1935, en is de boerderij afgebroken.
Over de Muddewijk ligt nog een houten bruggetje met losse barte. (batte) |
| |
| HULPPOSTKANTOOR. |
|
Haulerwijk kreeg in 1869 een hulppostkantoor, in 1881 wordt het postkantoor
opgeheven wegens gebrek aan een opvolger. De eerste brievengaarder
(Kantoorhouder) was Rienk van der Mei.
1914.
Rechts het postkantoor.
Derde huis van rechts is het tegenwoordige
café-bar "Dolly Dimple" Eikensingel nr.1
|
|
 |
| |
|
AFLOOP VERVENING. |
In 1870 is de vervening nagenoeg gedaan in Haulerwijk, vele families
verhuisden naar Appelscha en Drenthe, daar werd nog druk turf gegraven.
In 1879 was het een feit de verbinding met Drenthe is er. En kon men met de
Snikke tot aan Assen komen.
In 1886 wordt de begraafplaats voor een symbolisch bedrag overgedragen aan de
gemeente Ooststellingwerf. Het inwonertal was in dat jaar 1621 |
|
|
|
.In 1891 wordt de vaart overgedragen in eigendom aan de provincie Friesland. |
| |
|
DE OOSTSTELLINGWERVER. |
Op 3 augustus 1895 verscheen als eerst de "Ooststellingwerver".
Het
abonnement koste per jaar f.1,25 of 2½ cent per week.
Begin 1896 waren er in totaal 236 abonnees, waarvan 21 abonnees in Haulerwijk. |
| |
|
BRUINE PAARD. |
|
Het Bruine Paard wordt gekocht en bewoond op 12 mei 1896 door Piet Kok, die
aan het eind van 1896 in de Haulerwijkster vaart verdrinkt. De zaak wordt door
zijn weduwe voortgezet, die later hertrouwt met Remmelt Brandsma, die
uiteindelijk wordt opgevolgd door Lambertus Kok (Piet zn.) |
| |
| BOTERFABRIEK. |
|
In 1897 wordt er een boterfabriek "De Eendracht" gesticht door Willem Sakes van
der Wal, dit was aan de thans Leeksterweg.
|
|
 |
|
1904
De coöperatieve handkracht boterfabriek "Eendracht" was gebouwd in 1904
De fabriek heeft gestaan achter het "Bruine Paard". (nu Leeksterweg 2 en 4) In
1907 is de fabriek opgeheven. Op het bord aan de gevel stond vermeld
"Coöperatieve Zuivelfabriek 19 De Eendracht 04" en is toen gefuseerd met de
coöperatieve zuivelfabriek "Hoop Op Zegen" te Haulerwijk-beneden. (Waskermeer)
De man links midden voor de wagen is Hendrik van der Vaart (melkvaarder) en
daarnaast koopman Barteld Betten (met kind aan hand).
De man met twee melkbussen is Foppe Duursma. Op de steiger met witte jas
directeur-botermaker Vos. Links daarvan Koene Poutsma.
De man voor de directeur is Klaas Berga sr. Geheel rechts met twee melkbussen
aan zijn hand is Hendrik Veenstra (melkvaarder.) |
| |
|
