|
Veel van wat erg vroeg in de geschiedenis gebeurde in deze omgeving is niets
bekend.
Grofweg vindt men voor het eerst iets terug in de oude geschriften van na 1700. |
|
|
| Toch is er iets van iets eerder bekend. Zoals wordt beweerd
moet er in het jaar 1503 een enorme brand hebben gewoed vanaf Haule tot aan
Giethoorn, deze brand moet heel wat hebben vernield. |
|
| |
| LANDWEER. |
Een Landweer was een verdedigingsgordel meestal op de grens van twee
provincie.
In 1710 bezat de omgeving van het hedendaagse Haulerwijk
ook een Landweer en wel achter het tegenwoordige Witte Huis aan de
Elleboogsvaart.
Op de grens van het tegenwoordige Haulerwijk en Veenhuizen, was dit voor een
eventuele verdediging van de provinciegrens tussen Friesland en Drenthe.
Waar Haulerwijk nu is, was in 1710 een groot veenmoeras. Een verbindingsweg
tussen Friesland en Drenthe liep via Haule over de thans Koumansburg (Koudenburg,
Kollenburg in 1710).
De weg vanaf de Haule liep langs de boerderij van Tonckens,
waar vroeger Auke Hiemstra en Jelle Brouwer woonden.
Vandaar liep de weg langs de boerderij in de richting van
thans de boerderij van de familie Sikma aan de Tonckensweg, voor die
boerderij boog de weg af in oostelijke richting naar Kollenburg. (Koumansburg)
Deze weg was een hoge zandrug die doorliep naar Veenhuizen
en zo verder naar Norg. |
 1.
Een
landkaart van 1710 geeft de plaats waar de Landweer was, alsmede op een
kaart van 1756 wordt hij aangegeven. |
| |
De Landweer was strategisch gelegen aan
paden in een veenachtig (moerasachtig water) gebied. Een Landweer had de vorm van
twee ophogingen in het terrein. Tussen door liep een weg naar een andere
gebied (provincie). Bovenop begroeid met een ondoordringbare haag van
aangeplant en door elkaar gevlochten struikgewas. Het doel was om bij een eventueel onenigheid tussen bepaalde
groeperingen een verdedigings punt te hebben.
|
| Ook in de nabijheid van het Allardsoog was ook een
Landweer, waar nu het restaurant "De Drie Provincies" is moet de Landweer
hebben gelegen. |
| |
| AFGRAVEN VAN HET VEEN. |
Bij akte van
25 maart 1713 van Jelle Jans wonende te Medhuizen onder
Oosterwolde en Tjaerd van Aijlva, oud Grietman van Dantumadeel en eigenaar
van Bakkeveen verklaren het aansteken (graven) van het Haulerveen.
Zo kon een begin worden gemaakt met het graven van de "Haulerwijkster"
vaart. Dit gebeurde gelang de vordering van de afgravingen van het veen. Ook
de dwarswijken om de 200m. werden gegraven.
Dit jaartal zal zo wat het geboortejaar van Haulerwijk zijn geweest. |
| |
|
In 1718 wordt de Backeveense vaart doorgegraven tot de
tegenwoordige "OudeWijk" Waskemeer, dit werd ook wel "De Cruijmte" of
"Kromten" genoemd.
De vervening kwam nog niet echt op gang, het was nog klein van omvang
.
De winkel van Errit de Vries thans
Norgerweg 100-101 |
|
 |
| |
| In
1722 wordt het eerste huis gebouwd, dit bouwen moet je
niet zien als een tegenwoordig huis, maar het zal wel een spitkeet
(plaggenwoning) zijn geweest. |
| |
Het blijkt dat in
1756 er grensmoeilijkheden waren tussen
de grietenij Ooststellingwerf en grietenij Opsterland, maar die werden
opgelost.
De ontginning kon beginnen, dit jaar wordt gerekend als het ontstaan van
Haulerwijk.
Toen Haulerwijk nog niet een zelfstandig dorp was, werd het
gerekend bij Haule.
De naam haulerwijk ontstaan door dat het toen Haule aan de wijk was. Al kwam
het in de volksmond al snel de naam aanduiding Haulerwijk voor. |
|
 |
±1910.
Gezicht op de hoofdbrug op de achtergrond de kinderen van de openbare lagere
school.
De waterstand in de vaart was toen laag. |
| |
| In
1765 waren er 30 woningen aan de vaart gebouwd in Haule
aan de wijk (Haulerwijk) , maar het is nog niet een zelfstandig dorp, dat is
het pas in 1880. |
| |
| EERSTE SCHOOL. |
1770 is het jaar dat de eerste school is gesticht en gebouwd in Haulerwiik-beneden (thans Waskemeer).
Het inwonertal is groeiende in 1815 waren er 340 inwoners,
met Haule erbij 482 inwoners. Haulerwijk was het moederdorp toen al
ontgroeid.
In 1824 is het inwonertal gegroeid tot 590. De groei begint er in te komen,
In 1846 zijn er ruim 1000 inwoners en er waren 187 woningen. In dat zelfde
jaar waren er 120 leerlingen op twee scholen.
1907 |
|
 |
|
Rechts de openbare lagere school te Haulerwijk-beneden
(thans Waskemeer mst.
Hasseltweg) |
